Home
Het verschil tussen incidenten, calamiteiten en complicaties
Tijdens de basistraining Calamiteitenonderzoek, gaan we in op hoe je onverwacht ernstige gebeurtenissen in de zorg onderzoekt. Je leert hoe je een onderzoek voorbereidt, uitvoert en rapport. Daarbij is het belangrijk om de begrippen ‘incident’, ‘calamiteit’ en ‘complicatie’ te onderscheiden. Zij hebben namelijk een verschillende betekenis en impact. Om je voor te bereiden op de training, hebben we deze definities voor jou op een rijtje gezet.
Definitie van de termen
Incident:
“Een niet-beoogde of onverwachte gebeurtenis, die betrekking heeft op de kwaliteit van de zorg, en heeft geleid, had kunnen leiden of zou kunnen leiden tot schade bij de cliënt” (artikel 1 uitvoeringsbesluit Wkkgz).
Calamiteit:
- Wkkgz: “Een niet-beoogde of onverwachte gebeurtenis, die betrekking heeft op de kwaliteit van zorg en die tot de dood van een cliënt of een ernstig schadelijk gevolg voor een cliënt heeft geleid” (artikel 1 Wkkgz).
- Jeugdwet: ‘Een niet-beoogde of onverwachte gebeurtenis die betrekking heeft op de kwaliteit van de jeugdhulp en die tot een ernstig schadelijk gevolg voor of de dood van een jeugdige of ouder heeft geleid’ (artikel 1.1 Jeugdwet).
Complicatie:
“Een onbedoelde en ongewenste uitkomst tijdens of volgend op het handelen van een zorgverlener, die voor de gezondheid van de cliënt zodanig nadelig is dat aanpassing van het (be)handelen noodzakelijk is dan wel dat sprake is van onherstelbare schade”. Bij een complicatie ging iets niet goed, waardoor een cliënt schade opliep. Deze schade is een onbedoeld of ongewenst gevolg van zorg. De schade kwam niet omdat er iets niet goed is gedaan in de zorg. De zorg is goed gedaan (er is bijvoorbeeld volgens de richtlijnen/professionele standaard gewerkt), maar heeft wel een onbedoelde of ongewenste uitkomst (IGJ, op basis van literatuur)."
Het verschil tussen incidenten, calamiteiten en complicaties is weergegeven in het figuur hiernaast.
Vooronderzoek mogelijke calamiteiten
Vlak na een gebeurtenis is het vaak onduidelijk of het om een ernstig incident, een calamiteit of een ernstige complicatie gaat. In dat geval, kan een zorgorganisatie vooronderzoek doen. Hierbij bekijkt de zorgorganisatie of de gebeurtenis een mogelijke calamiteit betreft. Als waarschijnlijk sprake is van een calamiteit, is de organisatie verplicht dit te melden bij de toezichthouder en een methodisch onderzoek hiernaar te doen*. Dit kan bijvoorbeeld met de negen-stappen methode. Wat deze methode precies inhoudt, leer je tijdens de training. Ook bespreken we andere vormen van meldingen, zoals geweld in de zorgrelatie en hoe je daarmee omgaat.
Belangrijk is dat de zorgorganisatie altijd onderzoek doet naar een onverwacht ernstige gebeurtenis. Gedurende het onderzoek wordt duidelijk aan welke definitie de gebeurtenis het meest voldoet: incident, calamiteit of complicatie of dat er sprake is van geweld in de zorgrelatie. Hierom spreken we vaak over mogelijke calamiteiten. Tijdens de onze basistraining Calamiteitenonderzoek, gaan we dieper in op deze termen en maken we de vertaling van deze begrippen naar casuïstiek uit jouw eigen praktijk.
*De verplichting tot melden van een calamiteit volgt uit art. 11 Wkkgz en art. 4.1.8 Jeugdwet bij de IGJ en art. 3.4 Wmo bij de Wmo-toezichthouder. Deze artikelen verplichten een aanbieder onverwijld (binnen drie werkdagen) te melden. Voor de IGJ geldt dat er 6 weken gegund wordt voor vooronderzoek bij twijfel. Bij vaststelling dat er een calamiteit heeft plaatsgevonden, dient dit binnen 3 werkdagen gemeld te worden. Voor de Wmo kan dit verschillen per gemeente. De meeste gemeentes vragen om alle mogelijke calamiteiten en alle situaties van geweld in de zorgrelatie onverwijld te melden en kennen het vooronderzoek dus niet. Informatie over het uitvoeren van een vooronderzoek kan bij ons worden opgevraagd.
Wil jij leren hoe je een onverwacht ernstige gebeurtenis op de juiste manier beoordeelt én onderzoekt? Schrijf je in voor de basistraining Calamiteitenonderzoek!
Tijdens onze basistraining Calamiteitenonderzoek leer je stap voor stap hoe je een mogelijk incident, calamiteit of complicatie herkent, onderzoekt en zorgvuldig rapporteert. Je krijgt praktische handvatten, zoals de negen‑stappen methode, en leert hoe je direct meer grip krijgt op veiligheid in de dagelijkse zorgpraktijk.
Meer weten over dit onderwerp? Bel ons!
